Interview: Hoogleraar en Universitair Hoofddocent
Maria Peeters

Duurzame prestaties - een gezamenlijke verantwoordelijkheid van organisaties en werknemers

De dagelijkse praktijk leert ons veel over wat werkt en wat niet werkt. Soms meten we dat, soms bepalen we dat op gevoel. Maria Peeters bekijkt het werkveld van

gezondheidsmanagement en inzetbaarheid vanuit wetenschappelijk perspectief.

Zij is Arbeids- en Organisatie Psychologe, Hoogleraar aan de Universiteit Eindhoven

en Universitair Hoofddocent aan de Universiteit Utrecht.


Centraal in haar onderzoek staan duurzame prestaties. Hieronder verstaat ze ‘Dat mensen in staat zijn om gedurende langere tijd goed te functioneren in hun werk en tegelijkertijd gelukkig, gezond en gemotiveerd blijven in hun werk’. En dat is niet alleen een verantwoordelijkheid van medewerkers, maar ook van organisaties. “Een gedeelde verantwoordelijkheid dus, wat van beide kanten inspanning vraagt,” volgens Maria.

Drie trends op de arbeidsmarkt

De onderzoeken die Maria uitvoert hebben aandacht voor de praktijk en hierbij volgt ze nauwlettend de huidige trends en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Specifiek onderscheidt ze daarin op dit moment:


1. Een toename van diversiteit in het werknemersbestand: “Je ziet

op de arbeidsmarkt steeds meer diversiteit, zoals meer ouderen,

jongeren, allochtonen, arbeidsgehandicapten. Dat betekent dat je

nog beter moet nadenken over hoe je verschillende doelgroepen op

verschillende wijzen moet benaderen.”


2. Steeds meer burn-outs, bij met name jongeren en studenten.


3. De groeiende digitalisering: “Bij de meeste banen van vandaag de

dag bepaalt de digitalisering met grote mate de aard van onze

werkzaamheden.”

''Onderzoek toont aan dat met name het verhogen van energiebronnen (Job Resources), een positief effect heeft op werkbeleving en bevlogenheid.''

Onderzoek naar jobcrafting

Er is een belangrijke rol weggelegd voor organisaties om, ook bij veranderingen als gevolg van digitalisering, rekening te houden met het werkplezier van medewerkers. Per medewerker zal het verschillen hoe zij hiermee omgaan. Ook medewerkers zélf dragen hierin verantwoordelijkheid. “De laatste tijd doe ik veel onderzoek naar jobcrafting,” vertelt Maria. “Hoe stimuleer je mensen hele kleine aanpassingen te maken in hun werk, zodat het net iets beter past bij wat ze willen of waar ze plezier uit halen? Uit onderzoek blijkt dat participanten die jobcrafting hebben toegepast, meer energie halen uit hun werk, meer autonomie ervaren, meer bevlogen zijn en hun eigen welzijn hoger beoordelen.”


“Een model dat we hierbij vaak toepassen is het ‘Job Demand-Resources model’.

Job Demands zijn de aspecten in je werk die energie kosten. Job Resources zijn juist de aspecten die je energie géven. Onderzoek toont aan dat met name het verhogen van energiebronnen (Job Resources), een positief effect heeft op werkbeleving en bevlogenheid. Verlaag je de Job Demands, heeft dit geen of zelfs tegenovergestelde effecten. Het is daarom belangrijk dat je werkprocessen die energie kosten niet wegneemt, maar optimaliseert. In een onderzoek dat ik heb uitgevoerd met Prof. Dr. Eva Demerouti vonden we een positieve relatie tussen die optimalisatie van job demands en bevlogenheid.”

Het werkt aanstekelijk:
de leertheorie

Uit datzelfde onderzoek bleek dat jobcrafting aanstekelijk werkt.

Zie of hoor je erover van een collega waarmee je intensief samenwerkt,

dan zet dit jou ook aan tot het tonen van dit type gedrag!”

Tip voor organisaties

Wil je als organisatie de bevlogenheid van je werknemers stimuleren, dan heeft Maria nog een tip: “Sleutel aan de energiebronnen van het werk. Leg niet alleen de focus op het voorkomen van stress, zoals het geven van voldoende tijd, het zo snel mogelijk herstellen, zorgen voor een niet te hoge werkdruk, etc. Maar kijk vooral ook naar energiebronnen: Hebben medewerkers voldoende contactmogelijkheden met collega’s en evt. klanten? Ervaren ze sociale steun? Hebben ze eigen autonomie? Zijn er leermogelijkheden? En denk eraan: energiebronnen zijn soms heel eenvoudig, maar hebben een groot effect!”

Meer lezen?

Maria Peeters redigeerde samen met collega’s Toon Taris en Jan de Jonge het boek ‘An Introduction to Contemporary Work Psychology’. Met Jan de Jonge maakte ze het boek 'Scherp in werk: 5 routes naar optimale inzetbaarheid'.